Praca z czworonogami mieszkaj\u0105cymi w schronisku stanowi wymagaj\u0105ce zadanie, kt\u00f3re zak\u0142ada elastyczne podej\u015bcie oraz sprawne rozpoznawanie zmieniaj\u0105cych si\u0119 okoliczno\u015bci. W takiej przestrzeni mo\u017cna zetkn\u0105\u0107 si\u0119 z pe\u0142nym wachlarzem psich temperament\u00f3w \u2013 od osobnik\u00f3w l\u0119kliwych i wycofanych, przez zwierz\u0119ta spokojne i zr\u00f3wnowa\u017cone, po niezwykle otwarte psy, witaj\u0105ce ka\u017cdego nowo poznanego cz\u0142owieka z \u017cyw\u0105 rado\u015bci\u0105 i energi\u0105. Znajomo\u015b\u0107 mechanizm\u00f3w rz\u0105dz\u0105cych zachowaniem psa w realiach schroniska nie ogranicza si\u0119 do zapobiegania napi\u0119ciom. Przede wszystkim otwiera drog\u0119 do tworzenia porozumienia, kt\u00f3re u\u0142atwia zwierz\u0119ciu odnalezienie si\u0119 na etapie poszukiwania nowego domu. Relacja mi\u0119dzy opiekunem a psem wymaga uwa\u017cnej obserwacji konkretnego osobnika oraz dopasowania intensywno\u015bci kontaktu do jego bie\u017c\u0105cego samopoczucia i gotowo\u015bci na interakcj\u0119. Uszanowanie psiej niezale\u017cno\u015bci sprzyja budowaniu wi\u0119zi opartej na zaufaniu. W takiej relacji zwierz\u0119 odbiera sygna\u0142, \u017ce cz\u0142owiek dostrzega jego potrzeby i reaguje adekwatnie do sytuacji \u2013 bez wzgl\u0119du na to, czy pies trzyma dystans i unika dotyku, czy reaguje eufori\u0105 na widok smyczy zapowiadaj\u0105cej spacer. \u015awiadomo\u015b\u0107, jak odmiennie psy wyra\u017caj\u0105 emocje, pozwala zapewni\u0107 im wsparcie dopasowane do ich charakteru oraz aktualnego stanu psychicznego.<\/p>\n\n\n\n
Aby trafnie odczyta\u0107 zachowanie psa w schronisku, trzeba przyjrze\u0107 si\u0119 procesom, kt\u00f3re kieruj\u0105 jego cia\u0142em w \u015brodowisku przepe\u0142nionym bod\u017acami. Nawet u zwierz\u0119cia naturalnie \u015bmia\u0142ego i pogodnego ha\u0142as, obecno\u015b\u0107 innych ps\u00f3w oraz wi\u0119ksza ilo\u015b\u0107 zapach\u00f3w oddzia\u0142uj\u0105 na uk\u0142ad nerwowy<\/a>, wywo\u0142uj\u0105c pobudzenie lub napi\u0119cie. Uruchomienie osi stresu nie oznacza automatycznie strachu. Niekiedy stoi za nim intensywna, przyjemna ekscytacja, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c kosztuje organizm sporo si\u0142. Nadnercza produkuj\u0105 kortyzol oraz adrenalin\u0119, a wtedy pies reaguje szybciej i mocniej ni\u017c w domowej rutynie<\/strong>. Powr\u00f3t do r\u00f3wnowagi zale\u017cy od jego osobniczej zdolno\u015bci do regeneracji oraz skali bod\u017ac\u00f3w, z kt\u00f3rymi musia\u0142 sobie poradzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n U ps\u00f3w o mocnym temperamencie, czuj\u0105cych si\u0119 w schronisku pewnie, ograniczenie ruchu potrafi rodzi\u0107 frustracj\u0119 zamiast l\u0119ku<\/strong>. Zdarza si\u0119 te\u017c, \u017ce ludzka sk\u0142onno\u015b\u0107 do natychmiastowego, bliskiego kontaktu zostaje odebrana przez takie zwierz\u0119 jako zach\u0119ta do si\u0142owania si\u0119 albo do skakania. W realiach schroniska lepiej studzi\u0107 podobne reakcje i kierowa\u0107 uwag\u0119 ku spokojniejszym formom blisko\u015bci. Inaczej zachowuj\u0105 si\u0119 psy bardziej wstrzemi\u0119\u017aliwe \u2013 dla nich bezpieczny dystans daje przestrze\u0144 do uwa\u017cnej oceny otoczenia<\/strong>. Dobrostan psa w schronisku \u0142\u0105czy si\u0119 z umiej\u0119tno\u015bci\u0105 dopasowania gest\u00f3w i sposobu interakcji do poziomu jego energii, bez wpychania go w stan nadmiernego przebod\u017acowania. Wiedza na ten temat pomaga opiekunom oraz wolontariuszom wychwyci\u0107 delikatn\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy psem, kt\u00f3ry naprawd\u0119 czerpie rado\u015b\u0107 z dotyku, a zwierz\u0119ciem, kt\u00f3re jedynie go znosi, my\u015bl\u0105c o wyj\u015bciu z boksu.<\/p>\n\n\n\n Pies porozumiewa si\u0119 z cz\u0142owiekiem poprzez rozbudowan\u0105 sie\u0107 gest\u00f3w, opisywan\u0105 w literaturze jako sygna\u0142y uspokajaj\u0105ce oraz dystansuj\u0105ce. W\u015br\u00f3d zachowa\u0144, kt\u00f3re pomagaj\u0105 obni\u017cy\u0107 napi\u0119cie, pojawia si\u0119 mruganie, zwalnianie krok\u00f3w podczas podchodzenia do cz\u0142owieka albo charakterystyczne lizanie nosa<\/strong>. Trzeba te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce pies witaj\u0105cy wolontariusza z wielk\u0105 rado\u015bci\u0105 r\u00f3wnie\u017c potrafi wysy\u0142a\u0107 sygna\u0142y uspokajaj\u0105ce \u2013 w ten spos\u00f3b pokazuje przyjazne zamiary i brak ch\u0119ci wej\u015bcia w konflikt. Istotnym komunikatem jest odwr\u00f3cenie g\u0142owy<\/strong> w chwili, gdy kto\u015b narzuca zbyt intensywne g\u0142askanie. Ten gest jasno informuje, \u017ce kontakt sta\u0142 si\u0119 zbyt intensywny w danym momencie, nawet je\u015bli pies og\u00f3lnie ch\u0119tnie przebywa w\u015br\u00f3d ludzi.<\/p>\n\n\n\n Odczytywanie sygna\u0142\u00f3w dystansuj\u0105cych ma du\u017ce znaczenie, poniewa\u017c pozwala unikn\u0105\u0107 sytuacji, w kt\u00f3rej zwierz\u0119 uzna, \u017ce musi broni\u0107 swoich granic w bardziej jednoznaczny spos\u00f3b. Zesztywnienie sylwetki, nieruchome wpatrywanie si\u0119 w oczy cz\u0142owieka albo wyra\u017anie widoczne bia\u0142k\u00f3wki<\/strong> stanowi\u0105 wa\u017cne ostrze\u017cenia, wysy\u0142ane w stanie dyskomfortu. Warczenie<\/strong> nieraz budzi przesadny l\u0119k, jednak jest jedn\u0105 z form przekazu, sygnalizuj\u0105c\u0105 przekroczenie progu tolerancji. Karanie psa za warczenie prowadzi na manowce, bo odbiera mu mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpiecznego zakomunikowania samopoczucia. Trzeba te\u017c uwa\u017cnie interpretowa\u0107 merdanie ogonem, poniewa\u017c ten ruch nie stanowi uniwersalnego znaku rado\u015bci<\/strong>. Nisko niesiony, szeroki gest rozlu\u017anionego ogona rzeczywi\u015bcie wskazuje na dobre nastawienie, natomiast ogon wysoko uniesiony, napi\u0119ty i drobno drgaj\u0105cy mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o silnej niepewno\u015bci albo gotowo\u015bci do konfrontacji.<\/p>\n\n\n\n Relacj\u0119 z psem w schronisku najlepiej budowa\u0107 w duchu elastyczno\u015bci \u2013 nat\u0119\u017cenie kontaktu trzeba dopasowa\u0107 do temperamentu zwierz\u0119cia<\/strong>. U ps\u00f3w pewnych siebie i pe\u0142nych energii dotyk schodzi nieraz na drugi plan, a wa\u017cniejsz\u0105 rol\u0119 odgrywa wsp\u00f3lne dzia\u0142anie: spacer, praca nad komendami, zadania anga\u017cuj\u0105ce uwag\u0119. Przy osobnikach bardziej zamkni\u0119tych inicjatywa powinna nale\u017ce\u0107 do psa, a to wymaga od opiekuna cierpliwo\u015bci, wyciszonego zachowania i spokojnego ustawienia sylwetki. W psim \u015bwiecie podej\u015bcie na wprost mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 jak prowokacja, dlatego wolontariusz powinien zbli\u017ca\u0107 si\u0119 lekko z boku albo po \u0142uku. Taki spos\u00f3b poruszania si\u0119 mniej narusza przestrze\u0144 zwierz\u0119cia i zostawia mu komfort wyboru, czy chce podej\u015b\u0107, bez odczuwania nacisku.<\/p>\n\n\n\n Pomocnym narz\u0119dziem, kt\u00f3re umo\u017cliwia ocen\u0119 nastawienia psa do g\u0142askania, jest prosta technika zwana testem kontaktu. Polega ona na kr\u00f3tkim dotyku trwaj\u0105cym oko\u0142o trzech sekund, a nast\u0119pnie cofni\u0119ciu r\u0119ki i obserwacji reakcj\u0119 czworonoga<\/strong>. Je\u015bli po tej przerwie pies odchodzi albo odwraca spojrzenie, nale\u017cy uszanowa\u0107 jego sygna\u0142 i zako\u0144czy\u0107 pieszczoty. Gdy natomiast zwierz\u0119 zbli\u017ca si\u0119, szturcha d\u0142o\u0144 nosem albo napiera tu\u0142owiem na nogi opiekuna, przekazuje czytelne zaproszenie do kontynuacji. Liczy si\u0119 te\u017c miejsce dotyku \u2013 nale\u017cy omija\u0107 obszary wra\u017cliwe, mi\u0119dzy innymi czubek g\u0142owy oraz \u0142apy<\/strong>. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ps\u00f3w lepiej przyjmuje i wy\u017cej ceni kontakt w okolicy klatki piersiowej, pod brod\u0105 oraz po bokach tu\u0142owia, bo ten dotyk pozostaje dla nich bardziej przewidywalny i mniej stresuj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n Rozpoznanie prawdziwego rozlu\u017anienia u psa pomaga oceni\u0107, czy nasza obecno\u015b\u0107 dzia\u0142a na niego koj\u0105co i porz\u0105dkuje emocje. Pies w stanie odpr\u0119\u017cenia porusza si\u0119 mi\u0119kko, bez sztywno\u015bci, a w rejonie bark\u00f3w oraz karku nie wida\u0107 spi\u0119cia. Uszy uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 neutralnie, zgodnie z typow\u0105 postaw\u0105 danej rasy<\/strong>. Niejednokrotnie pojawia si\u0119 lekko otwarty pysk i swobodnie opuszczony j\u0119zyk<\/strong> \u2013 to sygna\u0142, \u017ce zwierz\u0119 czuje si\u0119 komfortowo i nie ma potrzeby czujnego skanowania otoczenia w poszukiwaniu zagro\u017ce\u0144. Oczy pozostaj\u0105 spokojne, a spojrzenie robi si\u0119 delikatne<\/strong>, mniej \u201eprzyklejone\u201d do bod\u017ac\u00f3w. W\u0142a\u015bnie na tym polega budowanie dobrych skojarze\u0144: na tworzeniu warunk\u00f3w, w kt\u00f3rych pies mo\u017ce osi\u0105gn\u0105\u0107 taki stan relaksu, niezale\u017cnie od tego, czy wydarza si\u0119 to na wybiegu, czy w trakcie cichego postoju w lesie.<\/p>\n\n\n\n Zacie\u015bnianie wi\u0119zi nie musi oznacza\u0107 ci\u0105g\u0142ych aktywno\u015bci. Wsp\u00f3lna, spokojna obecno\u015b\u0107 ma podobn\u0105 wag\u0119, bo uczy psa, \u017ce cz\u0142owiek zachowuje si\u0119 przewidywalnie i daje poczucie bezpiecze\u0144stwa. Siedzenie na trawie podczas spaceru, kiedy pies ma przestrze\u0144, by obserwowa\u0107 okolic\u0119 bez dotyku, dla wielu zwierz\u0105t jest istotn\u0105 lekcj\u0105 zaufania. Nie trzeba bez przerwy anga\u017cowa\u0107 psa zabaw\u0105, \u017ceby relacja nabiera\u0142a g\u0142\u0119bi<\/strong>. Uznanie jego potrzeby wyciszenia albo obw\u0105chiwania terenu pokazuje, \u017ce opiekun odczytuje sygna\u0142y i respektuje granice. Taka postawa wzmacnia autorytet oparty na spokoju i konsekwencji, a to dzia\u0142a skuteczniej ni\u017c pr\u00f3by narzucania pos\u0142usze\u0144stwa si\u0142\u0105 lub naciskiem psychicznym.<\/p>\n\n\n\n To, w jakiej kondycji emocjonalnej wchodzimy do psa i jak uk\u0142adamy w\u0142asne cia\u0142o, silnie rzutuje na jego odpowied\u017a na dotyk. Psy z du\u017c\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105 odczytuj\u0105 ludzk\u0105 <\/strong>mow\u0119 cia\u0142a<\/strong><\/a> oraz zmiany zachodz\u0105ce w organizmie pod wp\u0142ywem napi\u0119cia czy zdenerwowania<\/strong>. Gdy przekraczamy pr\u00f3g boksu z wewn\u0119trznym spi\u0119ciem, nasze gesty trac\u0105 p\u0142ynno\u015b\u0107, a barwa g\u0142osu potrafi sta\u0107 si\u0119 twardsza. Zwierz\u0119 b\u0142yskawicznie rejestruje te sygna\u0142y. Niejedna pr\u00f3ba wyciszenia nadmiernej ekscytacji poprzez podniesiony ton albo gwa\u0142towne ruchy ko\u0144czy si\u0119 odwrotnym skutkiem \u2013 pies pobudza si\u0119 jeszcze mocniej. Z tego powodu przed rozpocz\u0119ciem kontaktu z czworonogiem trzeba zadba\u0107 o w\u0142asn\u0105 r\u00f3wnowag\u0119<\/strong> i wchodzi\u0107 w relacj\u0119 z jasnym, spokojnym nastawieniem.<\/p>\n\n\n\n Zdolno\u015b\u0107 rezygnacji oraz respektowania granic zwierz\u0119cia stanowi jedn\u0105 z najcenniejszych cech odpowiedzialnego wolontariusza. Intencje wobec ps\u00f3w pozostaj\u0105 najlepsze, jednak ka\u017cdy osobnik inaczej odbiera blisko\u015b\u0107. Niekiedy prawdziw\u0105 empati\u0119 pokazuje dopiero powstrzymanie r\u0119ki, gdy pies wybiera w\u0119szenie i poznawanie otoczenia zamiast pieszczot<\/strong>. Uszanowanie jego przestrzeni wyra\u017anie wzmacnia poczucie bezpiecze\u0144stwa. Opiekun stabilny emocjonalnie, kontroluj\u0105cy w\u0142asne reakcje i dopasowuj\u0105cy je do temperamentu psa, staje si\u0119 dla niego wiarygodnym punktem odniesienia w wymagaj\u0105cym \u015brodowisku schroniska.<\/p>\n\n\n\n Dob\u00f3r sprz\u0119tu na spacer wyra\u017anie kszta\u0142tuje zachowanie psa oraz jego mo\u017cliwo\u015b\u0107 pokazywania sygna\u0142\u00f3w uspokajaj\u0105cych. Kr\u00f3tka smycz w po\u0142\u0105czeniu z w\u0105sk\u0105 obro\u017c\u0105 usztywnia ruchy, odbiera swobod\u0119 i \u0142atwo rodzi frustracj\u0119, a w konsekwencji sprzyja pojawieniu si\u0119 agresji smyczowej. Gdy zwierz\u0119 nie potrafi bezpiecznie odwr\u00f3ci\u0107 g\u0142owy ani zrobi\u0107 kroku w bok, zaczyna odczuwa\u0107 osaczenie i silniej, bardziej impulsywnie odpowiada na bod\u017ace p\u0142yn\u0105ce z otoczenia. Z tego powodu rekomenduje si\u0119 szelki typu guard, kt\u00f3re nie ograniczaj\u0105 pracy \u0142opatek, oraz d\u0142ugie linki treningowe, pozwalaj\u0105ce na naturalne w\u0119szenie i eksplorowanie terenu. O dobrostan psa dba si\u0119 tak\u017ce poprzez rozs\u0105dne wsparcie ze strony opiekun\u00f3w \u2013 od mat w\u0119chowych po karm\u0119 o czytelnym sk\u0142adzie, na przyk\u0142ad przygotowan\u0105 z surowc\u00f3w pochodz\u0105cych z rolnictwa regeneratywnego<\/a>. Tak dobrane rozwi\u0105zania pomagaj\u0105 zwierz\u0119ciu realizowa\u0107 potrzeby zapisane w jego naturze, a to wi\u0105\u017ce si\u0119 z ni\u017cszym poziomem kortyzolu i wi\u0119ksz\u0105 r\u00f3wnowag\u0105 emocjonaln\u0105 w codziennych sytuacjach.<\/p>\n\n\n\n Wolontariusz wyprowadzaj\u0105cy psa poza teren schroniska pe\u0142ni rol\u0119 jego rzecznika w spotkaniach z otoczeniem. Do naszych obowi\u0105zk\u00f3w nale\u017cy dopilnowanie, aby przypadkowe osoby nie przekracza\u0142y granic podopiecznego, nawet gdy podchodz\u0105 z \u017cyczliwo\u015bci\u0105<\/strong>. Zdarza si\u0119, \u017ce przechodnie wyci\u0105gaj\u0105 r\u0119k\u0119 do g\u0142askania bez pytania o zgod\u0119, a u wielu zwierz\u0105t uruchamia to stres<\/a>. W takich chwilach potrzebna jest asertywna odmowa oraz kr\u00f3tkie wyja\u015bnienie, \u017ce pies potrzebuje spokoju. U\u015bwiadamianie ludzi stanowi sta\u0142y element pracy w schronisku, poniewa\u017c chroni zwierz\u0119ta przed sytuacjami, w kt\u00f3rych mog\u0142yby poczu\u0107 przymus gwa\u0142townej reakcji w obronie w\u0142asnego komfortu.<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3lny spacer daje te\u017c \u015bwietn\u0105 przestrze\u0144 do budowania zaufania. Gdy pies widzi, \u017ce wolontariusz panuje nad przebiegiem zdarze\u0144 i nie dopuszcza do zbyt nachalnej poufa\u0142o\u015bci, \u0142atwiej mu zachowa\u0107 pewno\u015b\u0107 siebie w trudniejszych momentach<\/strong>. Po naszej stronie le\u017cy decyzja, czy kontakt z obcym cz\u0142owiekiem albo innym psem ma sens i pozostaje bezpieczny w danej chwili. Pro\u015bba o dystans lub zmiana kierunku marszu nie powinna budzi\u0107 obaw, zw\u0142aszcza gdy podopieczny pokazuje sygna\u0142y dyskomfortu. Taka uwa\u017cno\u015b\u0107 sprawia, \u017ce zwierz\u0119 nie musi \u201eza\u0142atwia\u0107 spraw\u201d samodzielnie i uczy si\u0119, \u017ce cz\u0142owiek trzymaj\u0105cy smycz daje mu realn\u0105 ochron\u0119.<\/p>\n\n\n\n Tworzenie bezpiecznej wi\u0119zi z psem w schronisku to droga, kt\u00f3ra wymaga sta\u0142ej uwa\u017cno\u015bci oraz otwarto\u015bci na uczenie si\u0119. Ka\u017cdy dzie\u0144 przynosi kolejne lekcje komunikacji mi\u0119dzygatunkowej, pomagaj\u0105ce lepiej rozpoznawa\u0107 potrzeby podopiecznych. Pies ma bogate \u017cycie emocjonalne i zas\u0142uguje na respektowanie granic \u2013 bez wzgl\u0119du na to, czy podbiega po pieszczoty z odwag\u0105, czy potrzebuje wi\u0119cej czasu, aby zaufa\u0107 nowej osobie. Zamiast trzyma\u0107 si\u0119 uproszczonych schemat\u00f3w, lepiej si\u0119gn\u0105\u0107 po rzeteln\u0105 wiedz\u0119 o zachowaniu zwierz\u0105t, dzi\u0119ki czemu kontakt z psami pozostaje bezpieczny oraz odpowiedzialny.<\/p>\n\n\n\n Z pracy w schronisku p\u0142ynie jeszcze jedna wa\u017cna my\u015bl: ka\u017cda relacja ma w\u0142asny charakter i rozwija si\u0119 na wzajemnym zrozumieniu<\/strong>. To, co jednego psa uszcz\u0119\u015bliwia, u drugiego mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107, dlatego tak wiele znaczy uwa\u017cna obserwacja konkretnego zwierz\u0119cia. Pies czuje si\u0119 dobrze wtedy, gdy nie martwi si\u0119 o bezpiecze\u0144stwo i ma pewno\u015b\u0107, \u017ce cz\u0142owiek dostrzega jego sygna\u0142y. Droga do takiego porozumienia wymaga cierpliwo\u015bci, a nagrod\u0105 staje si\u0119 zwierz\u0119, kt\u00f3re patrzy na wolontariusza z ufno\u015bci\u0105. Uczmy si\u0119 sami i przekazujmy wiedz\u0119 innym, korzystajmy z nowoczesnych rozwi\u0105za\u0144 wspieraj\u0105cych opiek\u0119, a dobro psa traktujmy priorytetowo.<\/p>\n\n\n\n Autor: W.S.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n Artyku\u0142 powsta\u0142 we wsp\u00f3\u0142pracy z partnerem.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Praca z czworonogami mieszkaj\u0105cymi w schronisku stanowi wymagaj\u0105ce zadanie, kt\u00f3re zak\u0142ada elastyczne podej\u015bcie oraz sprawne rozpoznawanie zmieniaj\u0105cych si\u0119 okoliczno\u015bci. W takiej przestrzeni mo\u017cna zetkn\u0105\u0107 si\u0119 z pe\u0142nym wachlarzem psich temperament\u00f3w \u2013 od osobnik\u00f3w l\u0119kliwych i wycofanych, przez zwierz\u0119ta spokojne i zr\u00f3wnowa\u017cone, po niezwykle otwarte psy, witaj\u0105ce ka\u017cdego nowo poznanego cz\u0142owieka z \u017cyw\u0105 rado\u015bci\u0105 i energi\u0105. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2271,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[1993,1994,1992,1995],"class_list":["post-2270","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-porady","tag-agresja-psa","tag-budowanie-zaufania","tag-dotyk-psa","tag-tresura-psa"],"yoast_head":"\nAnatomia sygna\u0142\u00f3w komunikacyjnych \u2013 od ekscytacji do dystansu<\/h2>\n\n\n\n
Zasady kontaktu dopasowane do temperamentu psa<\/h2>\n\n\n\n
Oznaki odpr\u0119\u017cenia u psa<\/h3>\n\n\n\n
Emocje cz\u0142owieka a zachowanie psa<\/h2>\n\n\n\n
Rozwi\u0105zania wspieraj\u0105ce komunikacj\u0119 i komfort<\/h2>\n\n\n\n
Mi\u0119dzy psem a otoczeniem \u2013 odpowiedzialno\u015b\u0107 opiekuna<\/h2>\n\n\n\n
Szacunek jako podstawa wi\u0119zi z psem<\/h2>\n\n\n\n
\n